İnsan Onuru (İsl.)

 
 Zitierfähiger Link: İnsan Onuru (İsl.)  

İnsan onuru, her bir insan tekinin doğuştan sahip olduğu; türsel özellik olarak onu diğer varlıklardan ayırt eden en temel, devredilemez, yok edilemez niteliğidir. İslam’da bu öz nitelik Allah’a nispetle temellendirilir (İsrâ’, 17/70). Tanrı, başka hiçbir varlığa dünyayı anlamlandırma, tarihsel varlık alanında özgürce eylemliliklerde bulunma yetisi vermemiştir; başka hiçbir varlığı özgürlüğü içinde sorumlu kılmamıştır (Ahzâb, 33/72). İnsan onuru, Tanrı’nın iradesinin ve yaratmasının sonucudur. Her bir insanın Tanrı’nın biricik eseri olması, insan onurunun varlığının delilidir. Tanrı başka hiçbir varlığa ruhundan üflediğini söylememiştir (Secde, 32/9). En önemlisi insandan başka hiçbir varlığı kendisine halîfe seçmemiştir (Bakara, 2/30; En‘âm, 6/165). İşte tüm bunlardan dolayı insan, yaratılmışların en şereflisidir. Onur, tür olarak insana bahşedilen varlıksal bütünlüğün en derininde bulunan özsel niteliktir. Bu özsel nitelik, onun insan olmaklığıyla kendiliğinden var olan ve devredilemez olandır. Ona ilişilemez, ona dokunulamaz, ona saldırılamaz. Çünkü onun varlığı, insanın bütüncül varlığına eşdeğerdir. Bu temel nitelik insanı insan yapandır. O da onurdur. İnsan onuru onun din, ırk, renk ve sosyal statü gibi aidiyetleriyle temel karakterini kaybetmeyen bir özdür. İnsanların kendi kişisel niteliklerindeki farklılaşmalar insan onurunda azalmaya ve eksilmeye işaret etmez. O nasıl davranırsa davransın, ne yaparsa yapsın hukuk karşısında sorumlu tutulur ve belki cezalandırılabilir; ancak onun haysiyetine/onuruna dokunulamaz. Kur’an’da insanların inanç ve davranış olarak farklı kategorilerde değerlendirilmesi, kötülerin yerilmesi ve sonuçta iyilerin ödüllendirilip kötülerin cezalandırılması düşüncesi insan onuruna yönelik değildir. Bu, insanların sorumluluk bilincini yeterince etkin kılamamalarıyla ilgilidir. İnsanın onuru doğuştan gelmekte fakat onun yapıp ettikleri onun ahlaki niteliğine atıfta bulunmaktadır. Yani onur varlıksal iken, ahlakilik değerseldir.  Değersel olan, insanın Tanrı ve insanlarla olan ilişkilerinde ortaya çıkan etik boyutudur. Onur verili iken, insanın diğer pek çok özelliği insani kazanımlarıdır. Bu nedenle insan sadece insan olması bakımından temel haklara sahiptir ve koşulsuz saygıya layıktır.

MUALLA SELÇUK

İlişkili girdiler

This post is also available in English.