İnsan Onuru (Hrst.)

 
 Zitierfähiger Link: İnsan Onuru (Hrst.)  

(Alm. Menschenwürde)

Hıristiyan insan anlayışının merkezinde yer alan, her insanın dış toplumsal ya da kültürel etkiden bağımsız olarak dokunulmaz bir haysiyete sahip olduğu düşüncesi, açık seçik olarak ilk kez sekuler aydınlanma felsefesinde formüle edilmiştir. Immanuel Kant’a (1724-1804) göre haysiyet, “tüm değerlerin üzerinde yer alan, dolayısıyla dengine izin vermeyen” şeye layıktır. Bundan, bunun asla yabancı bir amaç uğruna kullanılacak bir araç olarak kullanılamayacağı, aksine daima kendinde amaç olarak tanınması gerektiği sonucu çıkar. Bu ise ancak bir varlığın kendini özgürlüğü içinde belirleyebildiği durumda söz konusudur. Ahlaksallık-yeterliği akıl yetisini önkoşul gerektirir. Bundan, sadece insanın, ama tüm insanların akıl yetisiyle birlikte dokunulmaz bir haysiyete layık olduğu sonucu çıkar. Eylemlerinde özerk akılöznesi olarak insan, Kant’a göre, bu itibarla, sayesinde insan haklarından doğrudan yararlanabildiği dokunulmaz bir haysiyete sahiptir. Kant’ın dışında, insan haysiyetinin insanın özerk akıl-doğasında temellendirmenin yeterli olup olmayacağı ya da koşulsuz olanın yani aşkın ve mutlak olanın boyutunda bir başka meşruluk gerektirip gerektirmediği sorusu yanıtsızdır. Hıristiyan anlayışa göre insan haysiyetini nihai ve koşulsuz olarak ancak ve ancak din temellendirebilir, temellendirmelidir de. Özerk akıl-öznesi olarak insanın layık olduğu haysiyet, derin ve nihai sebebini köktenci hıristiyan inanç anlayışında bulabilir: İnsan, canlı Tanrı’nın bir  suretidir (Yaratılış 1:26) ve hıristiyan inanışın bu canlı tanrısıdır mutlak sevgisi aracılığıyla insanı haysiyetiyle dokunulmaz kılan. Her insanın bir birey olarak Tanrı tarafından yaratıldığına ve ölümün ötesindeki bir gelecekte Tanrı ile kişisel-diyalogsal bir birlikteliğe aday olduğuna inanıldığından, Hıristiyanlık’ta insan haysiyeti aynı zamanda açık seçik olarak tek bir insana da atıfta bulunur. Hıristiyan inancından, insan haysiyetinin mutlak temellendirilmesi olanağının doğduğu sonucu çıkıyor olsa da diğer dinlerin de bu olanağa sahip ve buna layık olmadıkları sonucu çıkmaz.

MARTIN THURNER

İlişkili girdiler

This post is also available in German and English.